3 Yaş Çocuk Boy Kilo Kaç Olmalı? 5 ve 6 Yaş Boy Kilo Tablosu

Üç yaşındaki bir çocuğun boyu ve kilosu için "olması gereken" tek bir sayı değil, bir aralık vardır. Neyzi ve arkadaşlarının Türk çocukları için hazırladığı referansta 3 yaş ortancası erkek çocukta 96,8 cm ve 14,83 kg, kız çocukta 95,4 cm ve 14,18 kg. Aynı tabloda erkek kilosunun 3. ile 97. persentil arası 11,81-19,39 kg, kız kilosunun 11,19-17,68 kg; bu aralığın her noktası normal kabul ediliyor. 3 yaş çocuk boy-kilo sorusunun asıl yanıtı, çocuğun aylar içinde çizdiği eğride bulunur.

0-24 ay değerleri bebek kilo boy tablosu sayfasında yer alıyor.

Persentil ne demek?

Dört yaşındaki bir erkek çocuğun kilosu 10. persentildeyse, aynı yaştaki erkek çocukların yüzde 10'u ondan hafif, yüzde 90'ı ondan ağır demek (örnek Nemours KidsHealth'ten). 50. persentil tam ortadaki çocuk; buna ortanca deniyor. Tablolarda gördüğünüz "3." ve "97." çizgileri ise uçları işaretliyor: yüz çocuktan üçü ilk çizginin altında, üçü son çizginin üstünde kalıyor.

Amerikan Pediatri Akademisi'nin büyüme eğrisi rehberine göre 10. persentilde olmak 90. persentilde olmaktan ne daha iyi ne daha kötü. Asıl bakılan, çocuğun zaman içinde aynı çizgiyi izleyip izlemediği. Sağlıklı büyümenin işareti, çocuğun boy ve kilosunun birbiriyle orantılı biçimde, aynı hızda ve aynı persentil bandında ilerlemesi (KidsHealth).

3 yaş çocuk boy kilo tablosu: Türk referansı ve WHO

Ana tablo, Neyzi ve arkadaşlarının 2008'de Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi'nde yayımladığı Türk çocukları referansına dayanıyor. 0-5 yaş için İstanbul'daki bir sağlam çocuk kliniğinden 2.391 erkek ve 2.102 kız ölçülmüş; aileler sağlıklı ve sosyoekonomik düzeyi iyi. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) standartlarının ortancası da karşılaştırma için yer alıyor; WHO tabloları 5 yaşta bittiği için son iki satırda WHO sütunu boş.

Erkek çocuk: 50. persentil (ortanca)

Kız çocuk: 50. persentil (ortanca)

İki kaynak birbirine çok yakın; erkeklerde Türk referansı kiloda yarım kilo kadar yukarıda, kızlarda neredeyse aynı. Farkın açıklaması örneklemde: Neyzi verisi İstanbul'un sosyoekonomik düzeyi iyi kesiminden toplanmış ve Türkiye genelini temsil ettiği iddiası yok; WHO standartları ise çok ülkeli bir çalışmada anne sütüyle beslenen çocuklardan türetilmiş. ABD'de Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ve Amerikan Pediatri Akademisi 0-2 yaşta WHO standartlarını, 2 yaş ve üstünde CDC referans eğrilerini öneriyor; hekiminizin hangi eğriyi kullandığını sormak en doğrusu. Amerikan Pediatri Akademisi'ne göre iki yaştan sonra aynı büyüme eğrisi 20 yaşa kadar kullanılabiliyor; çocuğu hep aynı cetvelde izlemek mümkün.

Normal aralık: 3. ve 97. persentil

Velinin asıl sorusu "benim çocuğum aralığın içinde mi". Neyzi referansında uçlar şöyle:

Tabloya göre üç yaşında 12 kiloluk bir kız çocuğu da, 17 kiloluk bir kız çocuğu da aralığın içinde; ikisi de normal. Bu yüzden sınıftaki bir arkadaşla kıyaslamak hiçbir şey söylemiyor. Boy-kilo gelişimin tek bir sütunu; beceri sütunları 3-4 yaş gelişim tablosu sayfasında.

5 ve 6 yaşta boy ve kilo

"5 yaş çocuk boy kilo" ve "6 yaş boy kilo" sorularının cevabı yukarıdaki tabloların son satırlarında duruyor. Neyzi referansında 5 yaş ortancası erkek çocukta 110,4 cm ve 18,6 kg, kız çocukta 109,1 cm ve 18,4 kg; 6 yaşta erkekte 116,1 cm ve 20,7 kg, kızda 115,1 cm ve 20,6 kg. Dünya Sağlık Örgütü standartları 5 yaşta bittiği için 6 yaş satırında karşılaştırılacak ikinci bir değer yok; bu yaştan sonra hekiminizin hangi eğriyi kullandığını sormak daha doğru.

Aralığın uçları da genişliyor. "5 yaş erkek çocuk boy kilo persentil" ve "6 yaş çocuğu kilo ve boy tablosu" aramalarının karşılığı bu iki satır:

Beş yaşında 15 kiloluk bir erkek çocuk da 24 kiloluk bir erkek çocuk da bu aralığın içinde.

Okul çağına girerken büyüme hızlanmıyor, ölçülü ve düzenli gidiyor. Nemours KidsHealth 4-5 yaş arasında yılda yaklaşık 2 kg ve 5-8 cm veriyor; 5-6 yaş için ayrı bir yıllık artış rakamı bu kaynaklarda yok, ama tablodaki ortancaların 5 yaştan 6 yaşa çıkışı aynı tempoyu sürdürüyor. Bu yaşta da bakılan şey, çocuğun kendi çizgisini izleyip izlemediği.

Süt dişleri de genellikle 6 yaş dolayında, öndeki kesici dişlerle dökülmeye başlıyor (Amerikan Pediatri Akademisi). Diş değişiminin iştahı ya da kilo alımını etkilediğine dair bir bulgu bu kaynaklarda yok; eğride bir düşüş görüyorsanız açıklamayı diş değişiminde aramak yerine hekimle konuşmak daha doğru.

Beş ve altı yaşın beceri tarafını 5 yaş gelişim özellikleri ve 6 yaş gelişim özellikleri sayfalarında bulabilirsiniz. İki yaşı yan yana görmek isterseniz 5-6 yaş gelişim tablosu ikisini tek tabloda karşılaştırıyor.

42 aylık ve 4 yaş çocuk kaç kilo olmalı?

"42 aylık çocuk kaç kilo olmalı" ve "4 yaş çocuk kaç kilo olmalı" sorularının kısa cevabı yukarıdaki tabloda: 3,5 yaş ortancası erkekte 15,9, kızda 15,1 kg; 4 yaş ortancası erkekte 16,8, kızda 16,1 kg. WHO'nun 42 ay değeri erkekte 15,3, kızda 15,0 kg; 48 ayda erkekte 16,3, kızda 16,1 kg.

Nemours KidsHealth'in iki sayfasına göre 2-3 yaş arasında çocuklar yılda yaklaşık 1,8 kg alıp 5-8 cm uzuyor; 4-5 yaş arasında yılda yaklaşık 2 kg alıp 5-8 cm uzuyor. 3-4 yaş için ayrı sayfa yok; iki değer neredeyse aynı olduğundan arada da benzer hız beklemek makul. Hiçbir çocuk kusursuz düzenli bir hızda büyümüyor; haftalar ya da aylar süren hafif yavaşlamalar küçük "büyüme atakları" ile dönüşümlü gidiyor (KidsHealth). Bu yüzden iki ay aynı kiloda kalmak tek başına bir bulgu değil.

Tek ölçüm değil, eğri

3 yaş çocuk boy kilo değerinde en çok önemsenen şey, Amerikan Pediatri Akademisi'ne göre çocuğun kilo ya da boy kazanma eğilimi. Tek bir ölçüm az bilgi verir; zaman içinde biriken ölçümler (rehber beş veri noktasından söz ediyor) anlamlı bir çizgi oluşturur. İki yaştan sonra beden kitle indeksi de bu eğriye ekleniyor.

Nemours KidsHealth'in 3, 4 ve 6 yaş kontrol sayfalarına göre hekim her kontrolde boy ve kiloyu ölçüyor, beden kitle indeksini hesaplıyor ve üçünü büyüme eğrisine işliyor; okula başlamak bu düzeni değiştirmiyor. Evde tartıp bir tabloyla karşılaştırmak yerine, kontrollerdeki ölçümlerin nereye gittiğine bakmak daha doğru.

Çocuk persentil hesaplama: evde tabloya nasıl bakılır?

Kesin hesap için hekimin eğrisi gerekiyor, ama tabloyu okumak zor değil: çocuğun yaşına en yakın satırı bulun, ölçtüğünüz kiloyu ya da boyu 3., 50. ve 97. persentil sütunlarıyla karşılaştırın. 50'ye yakınsa ortada; 3'e ya da 97'ye yakınsa uçlarda ama aralığın içinde.

Evdeki tek ölçüm, çocuğun çizginin neresinde olduğunu söyler; nereye gittiğini söylemez. Onun için ölçümleri tarihle not edip hekim kontrolünde eğriye işletmek gerekiyor.

Ne zaman hekime başvurmalı

Kaynaklar persentilin kendisinden çok değişimine bakıyor:

• Persentil çizgisi atlama. Nemours KidsHealth'in örneğiyle, 60. persentilde ilerleyen bir çocuğun 30. persentile düşmesi izlenmesi gereken bir değişim. Amerikan Pediatri Akademisi de büyüme eğrisinde çizgi çaprazlamanın altta yatan bir sağlık sorununun işareti olabileceğini söylüyor.
• Boyun 3. persentilin altına inmesi. Amerikan Pediatri Akademisi'nin (AAP) kısa boy sayfasına göre tıbbi anlamda "kısa boy" bu eşik; ama aynı sayfa ailesel kısa boyu (anne ya da babanın ortalamadan kısa olduğu, çocuğun normal hızda büyüdüğü durum) ve yapısal büyüme gecikmesini sağlıklı örüntüler olarak sayıyor. KidsHealth de 5. persentil ve altındaki çocukların çoğunun normal hızda büyüdüğünü yazıyor.
• Boy ile kilonun orantısızlığı. KidsHealth boy 40. persentildeyken kilonun 85. persentilde olmasını örnek veriyor; iki çizginin birbirinden uzaklaşması hekimle konuşulacak bir şey.
• Büyüme hızının yakın zamanda yavaşlaması. KidsHealth'e göre büyüme daha önce normal hızdayken yavaşladıysa hekim birkaç ay boyunca ölçümleri izleyebilir; bu izlem tek başına bir alarm değil.
• Kilonun yukarı sapması. Neyzi ve arkadaşlarının kendi makalesindeki uyarı: Türk çocuklarında kilo ve beden kitle indeksi değerleri ergenlik öncesi yaşlardan başlayarak yükseliyor; bu yüzden eğrinin yukarı doğru çizgi atlaması da aşağı atlaması kadar konuşulmaya değer.

Kısa ya da geç büyüyen çocukların çoğu sağlıklı (KidsHealth). Hekim endişe durumunda muayene yapıyor, aile öyküsüne bakıyor ve gerekirse test istiyor. Uyku, dengeli beslenme ve düzenli hareket, KidsHealth'in büyümeyi destekleyen üç başlığı.

İzci’de bu konuya nasıl yaklaşıyoruz?

Öğretmenimiz ve psikoloğumuz, çocuğunuzun günlük oyun ve etkinliklerde neler yaptığını birlikte izler. Gözlemlerimizi sizinle paylaşır, gelişimiyle ilgili sorularınızı konuşuruz. Gelişim takibini nasıl yaptığımızı inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

3 yaş kız çocuğu boy kilo kaç olmalı? Neyzi referansında 3 yaş kız ortancası 95,4 cm ve 14,18 kg; 3. ile 97. persentil arası boy 87,8-103,0 cm, kilo 11,19-17,68 kg. WHO'nun 36 ay değeri 95,1 cm ve 13,9 kg. Aralığın içindeki her değer normal; önemli olan aylar içinde aynı çizgide ilerlemesi. Üç yaşın beceri tarafı 3 yaş gelişim özellikleri yazısında.

42 aylık çocuk kaç kilo olmalı? Neyzi referansında 3,5 yaş ortancası erkekte 15,9 kg, kızda 15,1 kg; 3.-97. persentil erkekte 12,6-20,6, kızda 11,9-19,3 kg. WHO 42 ay için erkekte 15,3, kızda 15,0 kg veriyor. KidsHealth'e göre bu dönemde yıllık artış 1,8-2 kg civarı; iki ayda görünür bir değişim olmaması tek başına bulgu değil.

4 yaş çocuk kaç kilo olmalı? Neyzi referansında 4 yaş ortancası erkekte 16,8 kg, kızda 16,1 kg; 3.-97. persentil erkekte 13,3-22,0, kızda 12,7-20,8 kg. WHO 48 ay için erkekte 16,3, kızda 16,1 kg. Boy ortancası erkekte 104,0, kızda 102,5 cm. Dört yaşın diğer beklentileri 4 yaş gelişim özellikleri yazısında.

Çocuk persentil hesaplama için hangi tablo kullanılmalı? Türk çocukları için Neyzi 2008 referansı, uluslararası karşılaştırma için WHO standartları kullanılabilir; ikisi bu yaşlarda birbirine çok yakın. ABD'de CDC ve AAP 2 yaş üstü için CDC eğrilerini öneriyor. Hangisi seçilirse seçilsin çocuk hep aynı eğride izlenmeli; hekiminiz kontrolde beden kitle indeksini de eğriye işliyor.

Çocuğum 3. persentilin altında, ne yapmalıyım? Hekimle konuşmak için yeterli sebep; sonucu önceden bilmek mümkün değil. AAP, ailesel kısa boy ve yapısal büyüme gecikmesini normal hızda büyüyen çocuklarda görülen örüntüler olarak sayıyor; KidsHealth de kısa çocukların çoğunun sağlıklı olduğunu yazıyor. Hekim muayene, aile öyküsü ve gerekirse testle karar veriyor.

Kaynaklar

• Neyzi ve ark. — Türk çocuklarında vücut ağırlığı, boy uzunluğu, baş çevresi ve vücut kitle indeksi referans değerleri (Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2008;51:1-14)
• WHO — Weight-for-age BOYS Birth to 5 years (percentiles)
• WHO — Weight-for-age GIRLS Birth to 5 years (percentiles)
• WHO — Height-for-age BOYS 2 to 5 years (percentiles)
• WHO — Height-for-age GIRLS 2 to 5 years (percentiles)
• WHO — The WHO Child Growth Standards
• CDC Growth Chart Training — Recommendations and Rationale
• AAP HealthyChildren — Understanding Growth Charts: A Parent's Guide to Percentiles & Z-Scores
• AAP HealthyChildren — Short Stature in Children: What It Means & When to Check Growth
• Nemours KidsHealth — Growth Charts
• Nemours KidsHealth — Your Child's Growth
• Nemours KidsHealth — Growth Between 2 & 3 Years Old
• Nemours KidsHealth — Growth Between 4 & 5 Years Old
• Nemours KidsHealth — Your Child's Checkup: 3 Years
• Nemours KidsHealth — Your Child's Checkup: 4 Years
• AAP HealthyChildren — When Children Begin to Lose their Baby Teeth
• Nemours KidsHealth — Your Child's Checkup: 6 Years

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; çocuğunuzun sağlığıyla ilgili kararlar için hekiminize danışın.